Menu
jan 21, 2022

Interview met Peter van Laika, Christophe van Het nieuwstedelijk en Anna en Nathan over Bartlebabe

Interview met Peter van Laika, Christophe van Het nieuwstedelijk en Anna en Nathan over Bartlebabe

theatermaker en regisseur christophe aussems vertelt over 'man in de mist'

Christophe Aussems is acteur, regisseur en theatermaker en een van de mede-oprichters van Het nieuwstedelijk. Hij vertelt over de nieuwste voorstelling 'Man in de mist' die op 15 januari 2022 in première gaat.

De titel van de voorstelling ‘Man in de mist’ vertelt alvast veel over de inhoud van het theaterstuk. ‘In de mist gaan’ betekent in de fout gaan. De ondernemer in het stuk maakt fouten en wil vluchten van de storm waarin hij terecht gekomen is. Maar ‘de mist’ in het stuk slaat evengoed op de mist in het hoofd van de ondernemer. Hij weet niet hoe het verder moet en kan er ook niet over praten met anderen. De voorstelling gaat over diep verdriet en onmacht door het faillissement van de zaak van de ondernemer en het rouwproces dat hiermee gepaard gaat.

Het is een voorstelling die zal beklijven bij ondernemers en zelfstandigen omdat de hoofdpersoon zich heel erg identificeert met zijn zaak. Dus het onafwendbare faillissement van de zaak betekent ook een verlies van identiteit die samenhangt met de job. Daarom gaat het ook over omgaan met verlies in je leven – en daarin kan iedereen zich herkennen. Het verlies van je job kan ook betekenen dat je jezelf of een deel van jezelf verliest. In veel gevallen zal het zelfbeeld van deze persoon worden aangetast en dit gaat gepaard met schaamte. De ondernemer in het stuk praat hier niet over met zijn echtgenote, zij weet van niks. Hij rijdt zich vast in zichzelf en kan geen hulp vragen.

Als theatermaker wou ik het hebben over ‘falen’. Hoe heftig is falen en wat doet dat met jezelf?
Hoe ga je door zo’n proces van falen en een proces afsluiten heen? Ik had heel wat gesprekken met tal van ondernemers in aanloop naar het schrijfproces van dit stuk. Iets wat ik leerde uit de gesprekken was bijvoorbeeld de ontmenselijking van zo’n faillissement. Vroeger moest je hiervoor naar de rechtbank en ging dit gepaard met een aantal stapjes en procedures. Dat maakte deel uit van het verwerkingsproces. Tegenwoordig vraag je een faillissement op met een druk op een digitale knop. Dat is het dan. Betekenisloos. Voor sommige mensen is dat ontzettend confronterend.

In de voorstelling zie je vier acteurs op scène. Sara Vertongen, Jonas Van Thielen, Aline Cornelissen & Jorre Vandenbussche. Livemuziek wordt gebracht door Bert Hornikx op basgitaar en werd gecomponeerd door Joris Caluwaerts die onder meer bekend is van Zita Swoon, Hydrogen Sea en STUFF. De muziek zorgt dan ook voor de noodzakelijke ontlading op het einde van het stuk.

Kom je graag kijken naar deze theatervoorstelling met live muziek? Tickets koop je hier.

 

GESPREK MET PETER DE BIE: ALCHEMIST EN BEDENKER ZINTUIGELIJK CONCEPT VAN 'BALSAM'

Peter De Bie, ook één van de alchemisten die je live aan het werk ziet, vertelt meer over deze bijzondere voorstelling. Een beleving dat je moeilijk kan uitleggen, maar vooral meegemaakt moet hebben. Peter doet alvast een goeie poging.

Hoi Peter, het opzet van 'BALSAM' is op zich niets nieuws voor jullie. Want Laika staat voor theater der zinnen. Jullie zetten wel vaker in op een totaalbeleving of voorstellingen waarbij muziek, poëzie, eten en dus onze zintuigen een belangrijke rol spelen. Wat maakt 'BALSAM' dan toch anders?

Wat BALSAM zo uniek maakt is de totale zintuigelijke ervaring. Het is het perfect samengaan van de muziek en een zintuiglijke belevenis via proeven, ruiken, zien, voelen en horen. Ook de choreografie, door Sara Samplelayo, is volledig afgestemd op het muzikale parcours.

Met Laika maakten we in het verleden voorstellingen waar eten bij te pas kwam. Een volwaardige maaltijd zelfs. Bij BALSAM zijn het eerder hapjes en kleine ervaringen maar dat zijn dan wel echte smaakexplosies. Dit zorgt ervoor dat je de muziek op een andere manier ervaart en beleeft.

Hoe kom je erop om de wereld van de alchemisten in te duiken?

Jurgen De bruyn van Zefiro Torna benaderde ons een 7-tal jaar geleden met het idee om te werken rond ‘klankalchemie’ of originele combinaties van instrumenten en stemtechnieken. En dit dan te koppelen aan kruidenleer. Ze onderzochten kruidenboeken, 12e -eeuwse geschriften en Middeleeuwse componisten. Uiteindelijk kwamen ze tot een programma waarbij het traditionele karakter van etnische volksmuziek, oude muziek en improvisatorische inslag van jazz elkaar kruisen. De muzikanten zijn trouwens speciaal samengebracht om in BALSAM te spelen. Ze staan voor, achter, in het midden kortom dichtbij het publiek waardoor je de muziek intens beleeft. Dat is een extra pluspunt van het speelvlak dat 360° is en waar de toeschouwers in een cirkel rond zitten. De muziek hoor en zie je voor je neus ontstaan. De instrumenten zijn mysterieus en vaak op maat gemaakt voor iedere muzikant. Ooit al gehoord van een chatkan, duduk of kaval?

De processen die we op scène tonen, kan je met materiaal uit je keuken verwezenlijken. De keuken is mijn habitat en meteen ook een beperking van de voorstelling: ik stond er ook op dat we geen moeilijke ingrediënten gebruiken. Het is al een ingewikkelde puzzel om alle hapjes tijdig klaar te krijgen. Sommige bereidingen moeten bijvoorbeeld fermenteren en dat moet dan minimum enkele dagen voor de voorstelling in orde gebracht worden, terwijl andere processen enkele uren in beslag nemen en die je de dag zelf nog moet doen.

'BALSAM' ging nog vóór de pandemie in première in Calais en was bedoeld voor een publiek van tweehonderd mensen. Hoe is deze voorstelling mee geëvolueerd met de coronapandemie?

Op het moment van de première, januari 2020, deelden we de hapjes rond via petrischaaltjes. Dat mocht natuurlijk niet meer. We zijn dan de hapjes individueel beginnen uitdelen, waardoor de totaalervaring nog groter wordt omdat we op die manier meer controle hebben wanneer het publiek deze ontvangen. We hebben altijd kunnen spelen, binnen de opgelegde regels, wat toch uniek is en niet evident.

We speelden ondertussen al een 100-tal keer met, BALSAM op allerlei locaties, voor diverse mensen en in het buitenland. De voorstelling is toegankelijk voor een breed publiek, zelfs voor kinderen. Dat zou je misschien niet meteen verwachten als je aan chemie, alchemisten en Middeleeuwse muziek denkt. Maar deze voorstelling overstijgt dit allemaal. Kom dat zien!

Kom je graag kijken naar deze zintuigelijke totaalervaring? Tickets koop je hier.

Welke voorstellingen uit ons programma zou jij tippen aan het publiek?

Sowieso zie ik een heel mooi aanbod de komende maanden waarvan ik graag heel wat voorstellingen zou willen zien zoals de humoristische zaalshow van Julie Cafmeyer, de film Lamb, Luid (+3J) van Tout Petit, de danspremière van Helder Seabra, …

Maar als ik er drie mag aanbevelen :

  • ZO 3 APR '22: Carrousel des moutons +6J - d'irque en Fien
    Poëtisch circus van twee heel fijne mensen waarin een piano acrobatische toeren uithaalt. Fijn voor jong en oud.
  • ZA 16 APR '22: Are we not drawn onward to new are - Ontroerend Goed
    Weer zo’n straf concept, iets waar Ontroerend Goed een patent op heeft,  tot in de puntjes uitgewerkt, kan van achter naar voor en van voor naar achter bekeken worden. Indrukwekkend en actueel.
  • VR 29 APR '22: Promise me (voor iedereen vanaf 8J) - kabinet k
    Prachtige poëtische eigen danstaal met en voor alle leeftijden, iets wat we bij Laika ook hoog in het vaandel dragen.

 

de makers van 'bartlebabe' anna franziska jäger en nathan ooms aan het woord

Bartlebabe is de derde creatie van Jäger en Ooms.

'Bartlebabe' is een hyper hedendaagse voorstelling over de digitalisering van de samenleving en hoe ontzettend groot de impact hiervan op het leven is. Op welke evoluties spelen jullie onder meer in?

De voorstelling gaat over de digitalisering en over de grote maatschappelijke vragen die hiermee gepaard gaan en die we niet uit de weg willen gaan. Bartlebabe is een personage in een wereld waarin het internet steeds nadrukkelijker aanwezig is. Bekende fenomenen die je als toeschouwer herkent in de voorstelling zijn onder meer unboxing video’s, DIY (do it yourself) instructie video’s, het CGI (computer-generated imagery) gegeven en de TED talk-achtige self-enhancement speeches. In al deze elementen speelt communicatie en hoe deze evolueert in het digitale tijdperk een steeds grotere rol.

Hoe zien jullie deze evolutie?

Voor de voorstelling hebben we onderzocht hoe communicatie en taal in de digitale ruimte steeds meer gestandaardiseerd lijken te worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het gebruik van ‘templates’: dat zijn standaard teksten die je kunt gebruiken als antwoord op een email bijvoorbeeld. Je hoeft zelf niets meer te schrijven, de computer doet het voor je. Ook het gebruik van emoticons, of ‘likes’ passen hierin. We communiceren volop met elkaar, steeds meer en constanter misschien wel, maar de inhoud van die communicatie word steeds simplistischer, alsof het enige wat nog gezegd kan worden is ‘ik vind dit leuk’, of ‘ik vind dit niet leuk’. Deze tendens duidt op een drang naar efficiëntie die vandaag sterk aanwezig is in de manier waarop de samenleving georganiseerd wordt. Er blijft weinig ruimte over voor frictie, of voor twijfel. Er wordt gesproken met elkaar, maar toch voel je een bepaalde soort van afwezigheid.

En welke rol speelt Bartlebabe, het personage vertolkt door Anna Franziska, in jullie voorstelling?

We lieten ons inspireren door het boek van Herman Melville “Bartleby, the Scrivener: A story of Wall Street”. Bartlebabe werkt in een bedrijf als klerk om handmatig kopieerwerk te doen. Op een gegeven moment weigert hij om zijn taken verder uit te voeren, met de woorden “I would prefer not to”. Een uitspraak tussen een weigering en een bevestiging in. Hierdoor loopt alles in de war. In de voorstelling verschijnt een soort omgekeerde versie van deze Bartleby. Zij zegt op alles “ja”, absorbeert alles wat op haar afkomt. Ze wordt een spons van digitale performativiteit, slorpt alles op. Tegelijkertijd merk je dat er iets aan de hand is: een duisterheid, een overdaad van informatie. Ze zegt “Less friction more flow” (laat maar komen) en lijkt steeds minder menselijk te worden. Je voelt de ongemakkelijkheid van iemand die zoekt naar een coherent wereldbeeld. Net door die uitdaging aan te gaan voel je ook het gebrek aan coherentie in haar zoektocht. Alterego’s uit haar digitale bestaan raken in elkaar verweven en verward met de werkelijkheid. De digitale utopie lijkt zich steeds spectaculairder te ontvouwen, maar de dystopie schemert erin door. Dit vergt een mentale tol en kan tot uitputting en totale (persoonlijkehids)crisis leiden.

Die dystopie waarin we lijken af te glijden, klinkt nogal griezelig. Ervaren jullie dit in je persoonlijke leven?

Wij merken ook die verdeeldheid en zoeken naar een evenwicht. We willen er méér over weten en doen veel onderzoek, daarom zijn we veel met die digitale wereld bezig. Het is een manier vinden om je te engageren enerzijds en tegelijkertijd er kritisch afstand van nemen. In het omgaan met de digitale wereld kan je je afvragen hoe je er gebruik van kan maken zonder zelf gebruikt te worden. Onze verbeeldingswereld, die sterk beïnvloed is door het internet, gieten wij in een voorstelling, wat het voor ons mogelijk maakt over strategieën na te denken die ons kunnen helpen ermee om te gaan. Voor het publiek kan dit hopelijk een fascinerende voorstelling zijn. Je herkent iets van jezelf in de theatervoorstelling. Het is duister en aantrekkelijk tegelijkertijd. Een confrontatie met de lelijkheid van die digitalisering en ook het genot en het plezier om je erin te engageren. Zonder simplistisch oordeel over de juistheid of goedheid ervan.

Kom je graag kijken naar deze fascinerende voorstelling? Die avond kan je nog meer verrassend theater ontdekken met je ticket Mix & Match! Tickets koop je hier.


Logo

We respecteren uw privacy

We gebruiken technologie├źn, zoals cookies, om uw surfervaring makkelijker te maken, om socialemediafuncties aan te bieden en om het verkeer op de website te analyseren. Ook delen we informatie over je gebruik van onze website met onze vertrouwde socialemedia- en analysepartners. Lees meer.